World Kidney Day 2026

“เริ่มต้นดูแลไตวันนี้ : เคล็ดลับง่าย ๆ เพื่อสุขภาพไต สุขภาพโลก”

ไตเป็นอวัยวะสำคัญที่ทำหน้าที่กรองของเสีย รักษาสมดุลของน้ำและเกลือแร่ ควบคุมความดันโลหิต รวมถึงผลิตฮอร์โมนที่จำเป็นต่อระบบต่าง ๆ ของร่างกาย การดูแลสุขภาพไตให้แข็งแรงไม่เพียงส่งผลดีต่อสุขภาพของเราเท่านั้น แต่ยังมีส่วนสนับสนุนการดูแลสิ่งแวดล้อมของเราด้วย

วันไตโลกปี 2026 นี้จัดขึ้นภายใต้แนวคิด “Kidney Health For All; Caring for People, Protecting the Planet” หรือ “คัดกรองป้องกัน รู้ทันโรคไต ใส่ใจรักษ์โลก” เพื่อรณรงค์ให้ทุกคนตระหนักถึงความสำคัญของสุขภาพไต ควบคู่กับการใช้ชีวิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงด้านสิ่งแวดล้อมเป็นภัยคุกคามที่ส่งผลต่อสุขภาพไต เช่น มลพิษทางอากาศ อุณหภูมิที่สูงขึ้นจนทำให้ร่างกายเกิดภาวะขาดน้ำ รวมถึงเหตุการณ์สภาพอากาศสุดขั้ว (Extreme weather) ล้วนเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคไตเรื้อรัง และเร่งการดำเนินของโรคให้รุนแรงและรวดเร็วยิ่งขึ้น

การดูแลไตและโลกอย่างยั่งยืนสามารถทำได้ไม่ยาก ผ่านเคล็ดลับง่าย ๆ ที่สามารถลงมือทำได้จริง ดังต่อไปนี้

1. พกขวดน้ำส่วนตัว เพื่อส่งเสริมการดื่มน้ำอย่างเพียงพอ

การดื่มน้ำสะอาดอย่างเพียงพอช่วยให้ไตทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ การพกขวดน้ำหรือกระติกน้ำส่วนตัว นอกจากจะช่วยให้คุณดื่มน้ำได้สม่ำเสมอ ยังสามารถช่วยลดการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้งได้อีกด้วย

2. เลือกอาหารที่ดีต่อไตและดีต่อโลก

การปรับเมนูอาหารเพียงเล็กน้อย สามารถช่วยลดภาระการทำงานของไตไปพร้อมกับลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกหรือคาร์บอนฟุตพรินต์ได้ เช่น

• เพิ่มผัก ผลไม้ และพืชตระกูลถั่วในมื้ออาหาร
• ลดการบริโภคเนื้อแดงและอาหารแปรรูป
• เลือกอาหารท้องถิ่นหรือวัตถุดิบตามฤดูกาล เพื่อลดพลังงานที่ใช้ในการขนส่งและการเก็บรักษา

3. ลดโซเดียม ลดขยะ ด้วยการปรุงอาหารเอง

อาหารสำเร็จรูปมักมีโซเดียมสูง การทำอาหารรับประทานเองช่วยควบคุมปริมาณโซเดียมที่ได้รับลดความเสี่ยงโรคไต และลดขยะจากบรรจุภัณฑ์อีกด้วย เช่น

• การใช้สมุนไพรและเครื่องเทศแทนการเติมเกลือ
• เลือกเมนูอาหารง่าย ๆ ที่ใช้วัตถุดิบสดจากตลาดใกล้บ้าน เพื่อลดการรับประทานอาหารสำเร็จรูป ซึ่งมีโซเดียมสูงและการใช้บรรจุภัณฑ์จากพลาสติกจำนวนมาก

4. ลดการใช้รถ เพิ่มการออกแรง เพื่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม

การออกกำลังกายส่งผลดีต่อการทำงานของไต หัวใจ และระบบไหลเวียนเลือด การเปลี่ยนมาใช้การเดินทางแบบออกแรง (Active transport) แทนการใช้พาหนะส่วนตัว ไม่เพียงดีต่อสุขภาพไต แต่ยังช่วยลดการเกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้ เช่น

• เดินหรือปั่นจักรยานแทนการขับรถในระยะใกล้
• ยืดเหยียดร่างกายในช่วงพักระหว่างการทำงาน

5. จัดการความเครียด เพื่อสุขภาพใจและไตที่ดี

ความเครียดสะสมส่งผลต่อความดันโลหิตและทำให้ไตทำงานหนักขึ้น การดูแลสุขภาพจิตจึงเป็นส่วนสำคัญของการดูแลสุขภาพไต โดยสามารถเริ่มต้นได้จากกิจกรรมง่าย ๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น

• ฝึกหายใจลึก 3-5 นาที
• ฟังเพลงโปรดหรือทำกิจกรรมที่ช่วยให้ผ่อนคลาย
• พักผ่อนท่ามกลางธรรมชาติ เพื่อให้จิตใจสงบและฟื้นฟูสภาพจิตใจ

นอกจากนี้ การมีสุขภาพจิตที่ดีช่วยสนับสนุนการตัดสินใจใช้ทรัพยากรอย่างรอบคอบ ลดการจัดการความเครียดผ่านการบริโภคที่ไม่จำเป็น ซึ่งอาจนำไปสู่การเกิดขยะและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาว

6. ตรวจสุขภาพไตเป็นประจำ

โรคไตมักไม่มีอาการในระยะแรก การตรวจเลือดและปัสสาวะเป็นประจำจะช่วยประเมินความเสี่ยงและป้องกันปัญหาได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ เช่น

• ตรวจสุขภาพแม้ไม่มีอาการผิดปกติ
• ปรับพฤติกรรมตามคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์
• ส่งเสริมให้คนรอบข้างดูแลสุขภาพไตร่วมกัน

การตรวจสุขภาพสามารถช่วยเพิ่มความตระหนักรู้ด้านสุขภาพ และเสริมสร้างแรงจูงใจในการปรับพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสม ซึ่งเอื้อต่อการดูแลสุขภาพไตควบคู่กับการใช้ชีวิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

การดูแลไตไม่จำเป็นต้องยุ่งยาก ซับซ้อน หรือใช้เวลามาก เพียงเริ่มต้นจากการใส่ใจเรื่องเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น การพกขวดน้ำ การปรุงอาหารเองเพื่อลดโซเดียม การเคลื่อนไหวร่างกายอย่างสม่ำเสมอ และจัดการความเครียดอย่างเหมาะสม ควบคู่ไปกับการดูแลสิ่งแวดล้อม พฤติกรรมสุขภาพเหล่านี้ไม่เพียงช่วยลดความเสี่ยงของการเป็นโรคไต แต่ยังสามารถช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เพราะสุขภาพและสิ่งแวดล้อมที่ดีคือรากฐานของสังคมที่แข็งแรงและโลกที่ยั่งยืน

“เริ่มต้นดูแลสุขภาพไตของคุณตั้งแต่วันนี้

เพราะการดูแลไต คือ ก้าวเล็ก ๆ ที่สามารถช่วยสร้างอนาคตของโลกที่ยั่งยืน”

เอกสารอ้างอิง

1. Ogobuiro I, Tuma F. Physiology, renal. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 Jul 24 [cited 2025 Dec 4]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/

2. World Kidney Day. 2026 campaign [Internet]. Brussels: World Kidney Day; 2026 [cited 2025 Dec 4]. Available from: https://www.worldkidneyday.org/2026-campaign/

3. Food and Agriculture Organization of the United Nations, World Health Organization. Sustainable healthy diets: guiding principles [Internet]. Rome: FAO; 2020 [cited 2025 Dec 4]. Available from: https://www.fao.org/3/ca6640en/CA6640EN.pdf

4. National Kidney Foundation. Healthy hydration and your kidneys [Internet]. New York: National Kidney Foundation; [cited 2025 Dec 4]. Available from: https://www.kidney.org/kidney-topics/healthy-hydration-and-your-kidneys

5. National Kidney Foundation. Stressed? 10 ways to protect your kidneys [Internet]. New York: National Kidney Foundation; [cited 2025 Dec 4]. Available from: https://www.kidney.org/news-stories/stressed-10-ways-to-protect-your-kidneys